تکنولوژی آموزشی

تهيه وتنظيم : عباسعلی ملای شهری

منابع: ۱- احدیان؛ محمد، مباحث تخصصی در تکنولوژی آموزشی، انتشارات ققنوس، تهران،۱۳۷۷ و1387

2-سیف؛ علی اکبر، اندازه گیری، سنجش و ارزیابی آموزشی، انتشارات دوران، تهران،۱۳۸۲٫

مقدمه : تکنولوژی آموزشی یکی از اساسی ترین امور در امر یادگیری و آموزش است و با استفاده از تکنولوژی روز دنیا می توان تا حد چشم گیری سطح یادگیری را ارتقاء داد و در نتیجه آن سطح آگاهی جامعه را بالا برد. تکنولوژی آموزشی ابزار و روش هایی در اختیار دست اندرکاران تعلیم و تربیت قرار می دهد تا آن ها را برای غلبه بر مسائل و مشکلات آموزشی تجهیز کند. همچنین کاربرد تکنولوژی آموزشی نقش مهمی را در پیشرفت تحصیلی و نیز در ارتقاء سطح یادگیری ایفا می کند و بین تکنولوژی آموزشی و سطح یادگیری آموزش گیرنده گان رابطه مستقیم وجود دارد.

تعریف: تکنولوژی واژه مرکبی است که از دو واژه مستقل تکنیک به معنای راه کار روش اجرای کار و لوژی به معنای شناخت یعنی یاد دادن؛ برای یاد گرفتن؛ برای بهره بردن و ایجاد تغییر مفید در وضعیت موجود استفاده مي‌شود همچنین تکنولوژی عبارت است از روش سیستماتیک طراحی، اجرا و ارزشیابی کل فرایند یادگیری و تدریس بر حسب اهداف معین و بر اساس تحقیقات در زمینه یادگیری و آموزش موثرتر، پایدار تر و عمیق تر.

در حال حاضر در جهان امروز تکنولوژی آموزشی به مفهوم رویکردی بر چگونگی آموزشی در ارتباط با اهداف، توانسته است با تکیه بر اصول و یافته های علمی، به ویژه روانشناسی یادگیری، ابزار و وسایل در دسترس را اعم از اشیاء ساده ای همچون گچ و تابلو یا دستگاه های پیچیده ای مانند کامپیوتر، برای بهینه کردن آموزش و بالا بردن کیفیت آن به خدمت گیرد.

استفاده از وسایل کمک آموزشی یکی از جنبه های کاربرد تکنولوژی آموزشی در محافل آموزشی است و حتی تکنولوژی آموزشی دارای دامنه ای وسیع تر از کاربرد مواد و وسایل کمک آموزشی است. در تکنولوژی آموزشی، می توان از روش طراحی، اجرا، ارزیابی فرآیند تدریس و یادگیری که در آن از منابع غیر انسانی استفاده می شود به علاوه از علوم مختلفی نظیر روانشناسی و علم ارتباطی بهره گرفت.

استفاده از وسایل کمک آموزشی، علاوه بر این که از اختلال و تزلزل در فرآیند آموزش جلوگیری می کند، سبب می شود که انتظارات و پیامدهای آموزشی با اطمینان بیشتری تحقق یابند.

دقت در انتخاب وسایل کمک آموزشی که به طور همزمان چند حس از حواس فراگیران را در حین آموزش ممکن است به کار گیرد، یادگیری را عمیق تر و بهتر می کند.

مفهوم وسايل كمك آموزش :

هر چيزي كه بتواند كيفيت تدريس و يادگيري را افزايش دهد وسيله اي براي كمك به آموزش است. رسانه هاي نوشتاري از اولين رسانه هايي بودند كه در امر تعليم و تربيت از آنها استفاده شده است و سپس رسانه هاي ديگري از قبيل تصاوير، نقشه ها، اسلايدها، فيلم ها، تلويزيون و بسياري از رسانه هاي ديگري كه وارد جريان تعليم و تربيت شده اند که در امر تدریس و یادگیری تاثیر داشته اند.

اهميت وسايل كمك آموزشي :

تحقيقاتي كه تا به حال به عمل آمده است نشان مي دهد كه از طريق تدريس معمولي تنها % 30 مطالب از مطالب مورد تدريس ياد گرفته مي شود در حالي كه اگر يادگيري با استفاده صحيح از وسايل ارتباطي به عمل آيد ميزان يادگيري افراد را تا % 75 بالا مي برد .

فوايد استفاده از وسايل كمك آموزشي :

• وسايل كمك آموزشي بازده آموزشي را از لحاظ كمي و كيفي افزايش مي دهد
• وسايل كمك آموزشي مي تواند يادگيري را انفرادي كند .
• وسايل كمك آموزشي آموزش را با قدرت بيشتري عملي مي سازد .
• وسايل كمك آموزشي دسترسي به فرهنگ و آموزش را به طور يكسان براي همه ميسر مي سازد .
• وسايل كمك آموزشي اساس قابل لمس را براي تفكر و ساختن مفاهيم فراهم مي سازد و در نتيجه از ميزان عكس العمل گفتاري دانش آموز مي كاهد .
• مورد علاقه زياد و فراوان شاگردان هستند و توجه آنها را به موضوع اصلي معطوف مي سازد .
• اساس لازم را براي يادگيري تدريجي و تكميلي آماده مي سازد و در نتيجه يادگيري را دائمي مي كند .
• تجارب واقعي و حقيقي را در اختيار مخاطبین قرار مي دهد و در نتيجه موجب فعاليت ايشان مي شود.
• پيوستگي افكار را موجب مي گردد .
• در توسعه و رشد معني در ذهن مخاطبین مؤثر هستند .
• مهارتي را به طور كامل و مؤثر به دانش آموزان مي آموزد
• تجاربي را در اختيار شاگردان قرار مي دهد كه از راههاي ديگر امكان ندارد .

استفاده از وسايل کمک آموزشي موجب مي‌شود كه مخاطبین از همه حواس خود جهت يادگيري مطالب استفاده كنند. از آنجا كه % 75 از يادگيري مطالب توسط چشم و بينايي ياد گرفته مي شود ، اين موضوع باعث شد كه مدرسان بيشتري به استفاده از وسايل كمك آموزشي و وسايل بصري روي آورند.

نقش وسائل کمک آموزشی در تدریس و یادگیری:

امروزه وسائل کمک آموزشی اعم از پیچیده و ساده به عنوان ابزاری برای ایجاد تسهیل در امر تدریس و یادگیری در نظام آموزشی به کار می روند. این وسائل از حیث این که تئوری و عمل را با هم ترکیب کرده و باعث ماندگاری یادگیری و تنوع‌بخشی در کلاس آموزشی می شوند، حائز اهمیت است . با توجه به این که :

75درصد یادگیری از طریق کاربرد حس بینایی

13درصد شنوایی

6درصد لامسه

3درصد حس چشایی می باشد .

هدف از استفاده از وسایل کمک آموزشی : افزایش سرعت و پایداری یادگیری است.

ابزارها يا كارافزارهاي آموزش را مي‌توان به د‌و د‌سته بزرگ تقسيم كرد‌:

1-ابزارها و كارافزارهاي ناملموس

عمد‌ه‌ترين ابزارهايي هستند‌ كه همواره با معلم همراهند‌ و هرگز از شخصيت حرفه‌اي او جد‌ا نمي‌شوند‌. اين د‌سته از وسايل قد‌رت پيام‌رساني بسيار قوي د‌ارند‌ و به‌راحتي با ياد‌گيرند‌گان ارتباط برقرار مي‌كنند‌ و باعث ياد‌گيري‌هاي عميق و اثرگذار مي‌شوند‌. اين د‌سته ساختني نيستند‌ و به رفتارهاي معلم مربوط مي‌شوند‌ و شامل نگاه‌هاي معني‌د‌ار با چشم و زبان، حركت‌هاي معني‌د‌ار و ياد‌ د‌هند‌ه و اثرگذار با حركات د‌ست، چشم، ابرو و… هستند‌.

2- ابزارها و كارافزارهاي ملموس

اين ابزار شامل كتاب‌ها، جمله‌ها، روزنامه‌ها، تصويرها، نمود‌ارها، چارت‌ها، پوسترها، نقشه‌ها، نقاشي‌ها، كارت‌ها، اسلايد‌ها، فيلم‌ها، مد‌ل‌ها، ماكت‌ها، مولاژها، پروژكتور و اورهد‌، اوپك، ضبط صوت، د‌وربين عكاسي، كامپيوتر، ويد‌ئو، DVD و VCD، تلسكوپ و تلويزيون مي‌باشند‌.

د‌ر نتيجه ی استفاد‌ه از وسايل كمك‌آموزشي، حالت مجسم د‌ر ذهن مخاطب به‌وجود‌ مي‌آيد‌ و د‌رك آنها نسبت به مطلب آموزشی افزايش مي‌يابد‌، د‌ر نتيجه بهره‌وري د‌ر سيستم آموزشي با استفاده از وسايل كمك‌آموزشي هم بالا مي‌رود‌ وهم بازد‌هي از نظر قبول و سطح معلومات تابع آن مي‌شود‌ و رفته رفته شاهد‌ مخاطبانی خلاق‌تر و نوآور خواهيم بود‌.