اپيدميولوژي حوادث ترافيكي در جهان و ايران

تهیه وتنظیم: عباسعلی ملای شهری – معاونت آموزشی

منبع: پيشگيري از حوادث حمل و نقل در جوانان ايمني در سفر، دكتر محمداسماعيل مطلق-دكتر فيروزه مصطفوي-دكتر آسيه پيرزاده- دكتر محسن جليليانزير نظر دكتر رويا كليشادي، انتشارات سمند – نوبت چاپ: اول –بهار-95

هر 30 دقيقه يك نفر در جاده های ایران جان مي سپارد.

مرگ و مير، صدمات و ناتوانايي هاي ناشي از حوادث رانندگي از جمله چالش هاي مهم تأثيرگذار بر سلامت جامعه محسوب مي شوند، به طوري كه مهم ترين دليل مرگ، ناتواني و بستري شدن در بيمارستان را تشكيل مي دهند و عوارض اقتصادي و اجتماعي چشمگيري به دنبال دارند.

برنامه ريزي براي سلامت همه افراد جامعه يكي از مهم ترين وظايف دولت است. از اين رو توجه خاص به نيازمندي هاي ويژه گروه هاي سني و جنسي جامعه در هر برهه از زمان و مكان الزامي مي باشد.

موضوع سلامت جوانان از مواردي است كه به صراحت در اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و برنامه هاي توسعه اي كشور، مد نظر قرار گرفته است.

سنين جواني، دوران شكل گيري بسياري از عادات و رفتارهاي اجتماعي مي باشد، لذا مديريت سلامت جوانان و پاسخگويي شايسته به نيازهاي خاص اين گروه سني مي تواند در آينده، بيشترين ارزش اقتصادي و اجتماعي را براي جامعه به همراه داشته باشد.

با سرمايه گذاري براي ارتقاي سلامت جوانان مي توان از بسياري از هزينه هاي مستقيم و غيرمستقيم سلامت كه به دنبال از دست رفتن سال هاي مفيد زندگي به دليل مرگ و يا ناتواني حاصل مي شود، جلوگيري نمود و با تضمين سلامت ايشان، سلامت كل جامعه و نسل هاي آتي كشور را تضمين نمود.

بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهاني در سال2015 سالانه بيش از 25/1 ميليون نفر در دنيا به علت تصادفات رانندگي جان خود را از دست مي دهند. حوادث ترافيكي به عنوان هشتمين عامل مرگ و مير در جهان به شمار مي آيند و آسيب هاي ترافيكي نيز به عنوان عامل اصلي مرگ و مير در گروه سني 29-25 سال می باشد.

حوادث و آسيب هاي ناشي از ترافيك يكي از علل عمده مرگ و مير و ناتواني در كشورهاي در حال توسعه است و روند افزايشي مرگ و مير در كشورهاي با درآمد پايين باعث مي شود كه تا سال2030 مرگ و مير ناشي از حوادث ترافيكي در رتبه پنجم قرار بگيرد.

تعداد كلي مصدوميت هاي ترافيكي در جهان رو به افزايش است اطلاعات موجود حاكي از آن است كه اگر اين روند ادامه يابد تا سال2020 مرگ و مير در كشورهايي با درآمد متوسط و پايين تا 83 ٪ و در كشورهاي با درآمد بالا تا 27 ٪ افزايش خواهدداشت.

ايران نيز از اين امر مستثني نيست. حوادث رانندگي در ايران پس از بيماري هاي قلبي عروقي، دومين عامل مهم مرگ و ناتواني به حساب مي آيند. گزارش سازمان جهاني بهداشت بر اساس آمار موجود در طي يك سال2013 تا 2014 بيان مي كند كه در ايران به طور متوسط 23 مورد در هر صد هزار نفر بر اثر تصادفات رانندگي جان خود را از دست مي دهند.

در ايران، حوادث رانندگي بالاترين بار بيماري ها را به خود اختصاص مي دهند و اولين علت مرگ در گروه سني زير 40 سال به شمار مي آيد. متاسفانه كشور ايران به دليل رشد قابل توجه وسايل نقليه موتوري و افزايش حجم ترافيك جاده ها و عدم رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي سالانه تلفات جاني و مالي فراواني را به دليل حوادث جاده اي متحمل مي شود.

افراد آسيب پذير در حوادث جاده اي در ايران را به ترتيب عابرين پیاده 28%، سرنشينان وسايط نقليه 26%، دوچرخه سواران و موتورسواران 23%، رانندگان وسايط نقليه 22% و ساير افراد 1% تشكيل مي دهند.

افزايش بيش از حد خودرو، پايين بودن ايمني آنها و ناكافي بودن مهارت هاي رانندگي، از جمله عوامل مهم وقوع حوادث ترافيكي به خصوص در خودروسواران محسوب مي شود. با توجه به آمارها، روزانه تعداد زيادي از افراد از وسايل نقليه استفاده مي كنند كه همه ي آنها به گونه اي در معرض خطر حوادث ناشي از تصادفات رانندگي قرار دارند.

مطالعات متعددي در زمينه عوامل دخيل در تصادفات انجام گرفته است كه از بين سه عامل مهم در تصادفات كه شامل انسان، جاده و وسيله نقليه است فاكتورهاي انساني(رفتاري) را به عنوان عامل اصلي در 95 درصد كل تصادفات دانسته اند كه آموزش در زمينه اصلاح و يا بهبود فاكتورهاي انساني (رفتاري) مرتبط با رانندگي بالاخص در گروه جوانان ضروري به نظر مي رسد.