خودمراقبتي سازماني

محمود فاطمی– معاون فنی معاونت بهداشتی

منبع: دستورعمل اجرایی برنامه آموزش وارتقای سلامت، وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی، معاونت بهداشت،دفتر آموزش و ارتقای سلامت، پاییز 1394، نسخه 1/0

خودمراقبتي سازماني فرآيندي انتخابي، مشاركتي و فعال براي ارتقاي سلامت يك سازمان‌‌ است كه توسط ائتلافي از اعضاي سازمان، طراحي، اجرا، پايش و ارزشيابي مي‌شود. هدف در اين رويكرد، ايجاد محيط كار سالم از طريق اجراي برنامه ها و خط مشي هاي ارتقاي سلامت در محل كار، خلق محيط فيزيكي و فرهنگ حمايتي و تشويق شيوه زندگي سالم با همكاري كاركنان و كارفرمايان است. براي تحقق اين امر اقدامات زير در موقعيت هاي مختلف (محل كار دولتي يا خصوصي، مدرسه، دانشگاه، كارگاه، كارخانه و ...) كه حداقل داراي20 نفر هستند، مي تواند به ايجاد محيط كار سالم كمك كند:

- تشكيل شوراي ارتقاي سلامت

- برگزاري كارگاه برنامه ريزي عملياتي مشاركتي براي اعضاي شورا

- تدوين برنامه عملياتي توسط شورا

- اجراي برنامه هاي ارتقاي سلامت تدوين شده در محيط كار

- پايش و ارزشيابي برنامه توسط شورا

اعضاي شوراي ارتقاي سلامت در سازمان (محل كار، دانشگاه، كارگاه، كارخانه و ...) مي تواند شامل افراد زير باشد:

- رييس، معاون اجرايي، معاون مالي و روابط عمومي سازمان

- مدير HSE (در صورت وجود HSE در سازمان)

- نمايندگان كاركنان در بخش هاي سازمان (بهگر، رابط سلامت و....)

- كارشناس بهداشت حرفه اي (در صورتيكه بالاي 500 نفر باشد)

- معاون آموزشي، دانشجويي فرهنگي و نمايندگان دانشجويان دانشگاه (در صورتي كه سازمان، دانشگاه باشد)

اعضاي شوراي ارتقاي سلامت در مدرسه مي تواند شامل افراد زير باشد: مدير یا معاون اجرايي مدرسه، مربي یا رابط بهداشت، مراقب پرورشي، نمايندگان معلمين مدرسه، نمايندگان دانش آموزان، نماينده شوراهاي محلي

نماينده انجمن اوليا و مرابيان و مسوول بوفه و تهيه و توزيع مواد غذايي

وظايف شورا شامل موارد زير است:

- عضويت در پورتال ملي خودمراقبتي

- برگزاري منظم جلسات (حداقل هر سه ماه يك بار)

- تعهد در اجراي مصوبات

- همكاري در جهت برگزاري جلسات آموزشي خودمراقبتي براي كاركنان

- تدوين و اجراي برنامه عملياتي

- ثبت برنامه عملياتي در پورتال خودمراقبتي

- درگير كردن كاركنان در اجرا و توسعه برنامه

- ارزشيابي داخلي (هر شش ماه) و بازنگري برنامه

- اصلاح/ تغيير خط مشي هاي سازمان به منظور داشتن محيط كار سالم

دانشگاه هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني موظف هستند براي اجراي برنامه خود مراقبتي سازماني اقداماتي شامل شناسايي سازمان هاي دولتي و غير دولتي تحت پوشش، فراخوان عضويت در سامانه خودمراقبتي سازماني (از طريق مكاتبه، اجراي كمپين، برگزاري همايش و جلسات توجيهي با مديران سازمان ها) اقدامات تشويقي براي تشكيل شوراي ارتقاي سلامت محل كار (عضويت در ائتلاف بزرگ محيط هاي حامي سلامت، معرفي محل كار سالم نمونه در رسانه ها و شركت در جشنواره نهادهاي تاثيرگذار بر سلامت)، برنامه ريزي كارگاه هاي آموزشي آنلاين/ حضوري، اطلاع رساني در خصوص ثبت برنامه عملياتي در پورتال ملي خودمراقبتي، نظارت بر اجرا و ارزشيابي برنامه عملياتي تدوين شده توسط اعضاي شوراي ارتقاي سلامت سازمان ها از طريق پورتال ملي خودمراقبتي انجام دهند.

مراحل اجراي برنامه:

1. تشكيل جلسه با معاون بهداشتي و مديران گروه/ كارشناس مسئول ساير واحدها به منظور معرفي برنامه و جلب حمايت از برنامه توسط مديرگروه آموزش و ارتقاي سلامت

2. برگزاري جلسات توجيه ي براي كارشناسان گروه آموزش و ارتقاي سلامت دانشگاه و مراكز تابعه

3. تشكيل جلسه با روساي مراكز بهداشت شهرستان ها توسط گروه آموزش و ارتقاي سلامت به منظور توجيه و جلب حمايت از برنامه

4. جلب حمايت روسا و مسوولين سازمان هاي تحت پوشش از طريق مكاتبه و جلسات توجيهي توسط كارشناس آموزش و ارتقاي سلامت

5. برگزاري دوره هاي آموزشي برنامه ملي خودمراقبتي: سامانه خودمراقبتي سازماني در پورتال ملي خودمراقبتي، برنامه ريزي عملياتي مشاركتي سازماني براي كارشناسان آموزش و ارتقاي سلامت و كاركنان حوزه بهداشت مراكز تابعه توسط گروه آموزش و ارتقاي سلامت دانشگاه

6. تامين و توزيع فرم و چك ليست هاي مورد نياز برنامه

7. شناسايي سازمان هاي دولتي و غير دولتي تحت پوشش توسط بهورز، كارشناس مراقب سلامت، كارشناس آموزش و ارتقاي سلامت شهرستان

8. طراحي و اجراي كمپين ملي/ منطقه هاي براي حساس سازي سازمان ها به منظور تشكيل شوراي ارتقاي سلامت و ثبت نام در سامانه خودمراقبتي سازماني در پورتال ملي خودمراقبتي از طريق كانال هاي ارتباطي مختلف توسط كارشناسان گروه آموزش و ارتقاي سلامت در شروع و در حين اجراي برنامه به صورت فصلي

9. برگزاري جلسات مشورتي با سازمان هاي دولتي و غير دولتي براي تشكيل شوراهاي ارتقاي سلامت توسط كارشناسان آموزش و ارتقاي سلامت

10. نظارت بر ثبت نام و فرم هاي مربوطه سازما ن هاي حامي سلامت تحت پوشش توسط بهورز، كارشناس مراقب سلامت، كاردان يا كارشناس ناظر مراكز بهداشتي درماني و مراكز سلامت جامعه، كارشناس آموزش و ارتقاي سلامت شهرستان و دانشگاه

11. برگزاري كارگاه برنامه ريزي عملياتي مشاركتي براي اعضاي شوراي ارتقاي سلامت محل كار (در صورت تمايل به برگزاري دوره ي حضوري) توسط كارشناسان آموزش و ارتقاي سلامت

12. بررسي فرم تدوين برنامه عملياتي توسط كارشناسان آموزش و ارتقاي سلامت شهرستان، دانشگاه

13. ارزشيابي خارجي عملكرد سازمان هاي حامي سلامت تحت پوشش طبق چك ليست خودمراقبتي سازماني سالانه توسط كارشناسان آموزش و ارتقاي سلامت

14. تهيه شاخص هاي درصد پوشش برنامه خودمراقبتي سازماني، درصد سازمان هاي دولتي حامي سلامت، درصد سازمان هاي غير دولتي حامي سلامت، درصد مدارس حامي سلامت تحت پوشش به صورت فصلي توسط بهورز، كارشناس مراقب سلامت، كاردان يا كارشناس ناظر مراكز بهداشتي درماني و مراكز سلامت جامعه، كارشناس آموزش و ارتقاي سلامت شهرستان و دانشگاه

15. ثبت، تعيين و تحلیل وضعيت شاخص هاي مذكور در پنل مديريت اطلاعات سلامت توسط بهورز، كارشناس مراقب سلامت، كاردان يا كارشناس ناظر مراكز بهداشتي درماني و مراكز سلامت جامعه، كارشناس آموزش و ارتقاي سلامت شهرستان و دانشگاه

16. طراحي و اجراي مداخلات براي بهبود شاخص ها توسط بهورز، كارشناس مراقب سلامت، كاردان يا كارشناس ناظر مراكز بهداشتي درماني و مراكز سلامت جامعه، كارشناس آموزش و ارتقاي سلامت شهرستان و دانشگاه